دیفرانسیل مجموعه‌ای از چرخ‌دنده‌ها است که در کنار هم ضمن انتقال نیروی گیربکس به چرخ‌ها، جهت گشتاور خودرو را نیز تغییر می‌دهند. در واقع دیفرانسیل یا محور متحرک، یکی از بخش‌های سیستم انتقال نیرو در خودرو است. دیفرانسیل همچنین ضمن ارسال نیروی گشتاور موتور و قوای محرکه‌ی گیربکس به چرخ‌ها، این نیرو را به تناسب نیاز هر یک از چرخ‌ها بین‌شان تقسیم می‌کند. بنابراین به کمک دیفرانسیل چرخ‌ها با سرعت متفاوت اما با نیروی برابر می‌چرخند. به بیان دقیق‌تر قطعات موجود در مسیر انتقال قدرت از موتور به چرخ‌ها به ترتیب شامل فلایویل ،کلاچ، گیربکس، دیفرانسیل، پلوس و چرخ می‌شود. بنابراین حرکت چرخ‌ها روی محور میل پلوس منتقل شده و وظیفه‌ اصلی دیفرانسیل، تقسیم قدرت موتور متناسب با نیاز چرخ‌ها، بین آن‌ها است. در این بین پینیون و کرانویل دو چرخ دنده مهم دیفرانسیل هستند که در انجام برخی از وظایف آن نقش اصلی را ایفا می‌کنند.
چرخ دنده چیست؟
از آنجا که پینیون، کرانویل و به طور کلی اجزای اصلی دیفرانسیل انواع مختلف چرخ دنده‌ها هستند، برای توضیح کامل و دقیق عملکرد و چیستی آن‌ها بهتر است کمی از ماهیت چرخ‌دنده بگوییم. چرخ دنده‌ها قطعاتی دایره شکل هستند که روی محیط آن‌ها دندانه‌هایی با فاصله مساوی ایجاد می‌شود. این قطعات برای انتقال یا تغییر جهت نیرو بین دو محور به کار می‌روند. به این ترتیب که آن‌ها را در کنار یکدیگر قرار داده و با درگیر شدن دندانه‌های چرخ دنده‌های مجاور، که هر یک روی یک محور مجزا هستند، نیروی دو محور بین‌شان منتقل می‌شود.
چرخ‌دنده‌ها انواع زیادی دارند. برخی از انواع پرکاربرد آن‌ها عبارتند از
1- ساده
2- مارپیچی
3- شانه‌ایی
4- حلزونی
5- مخروطی.
محاسبه دقیق نیروی انتقال یافته از طریق چرخ دنده‌ها نیازمند شناخت کامل انواع آن است. در واقع انتقال نیرو توسط چرخ دنده‌ها به عواملی مانند ابعاد، تعداد و زاویه دنده‌ها و سایز و فرم چرخ‌دنده بستگی دارد.چرخ دنده مارپیچ یکی از انواع رایج چرخ دنده‌ها است. دندانه‌ها در این نوع که بدنه‌ای استوانه‌ای دارد، به صورت مارپیچ طراحی می‌شوند. نوعی دیگر از چرخ دنده‌ها ظاهری مخروط دارند که معمولا در محورهای متقاطع با زاویه ۹۰ درجه مورد استفاده قرار می‌گیرند. دندانه‌های این چرخ‌دنده می‌توانند مستقیم یا مارپیچ باشند. چرخ دنده‌های هیپنوئیدی، ترکیبی از انواع مارپیچ و مخروطی هستند، که توان انتقال نیروی بیشتری دارند و صدای کمتری نیز تولید می‌کنند. این کمتر بودن صدا در سرعت‌های متوسط و بالا اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. همچنین به دلیل درگیر بودن دندانه‌های بیشتر در هر چرخش، نیروی وارد به هر دندانه کمتر شده، ظرفیت چرخ دنده‌ بالاتر می‌رود. ضمن اینکه، به دلیل شکل مارپیچی دندانه‌ها، هنگام درگیر شدن چرخ‌دنده‌ها انتقال نیرویکنواخت‌تر بوده و ارتعاشات و سایش هم کمتر اتفاق می‌افتد.
پینیونپینیون چیست؟
پینیون یا کله گاوی محور رابط دیفرانسیل و گیربکس است که در یک سر خود چرخ‌دنده مخروطی مارپیچ دارد. این چرخ‌دنده هیپنوئیدی با کرانویل در دیفرانسیل مرتبط است و به صورت عمود با آن درگیر می‌شود. در واقع پینیون از طریق این ارتباط و درگیری، گشتاور جعبه دنده را به دیفرانسیل منتقل می‌کند. در خودروهای دیفرانسیل عقب، پینیون با گاردان در ارتباط است و انتقال گشتاور از گاردان به دیفرانسیل صورت می‌گیرد. جنس پینیون معمولا از چدن خاکستری یا آلیاژهای فواد است.
آشنایی با دنده کیلومتر و نشانه‌های خرابی در آن
صفحه کیلومتر خودرو، مقدار سرعت را نشان می‌دهد. در واقع شما با نگاه به آن تصمیم می‌گیرید که سرعت خود را کم کرده یا زیاد کنید. این کار توسط دنده کیلومتر انجام می‌شود؟در صورت خرابی، صفحه کیلومتر قادر به نشان دادن مقدار درست نیست . شاید کمتر کسی نام دنده کیلومتر را شنیده باشد. ولی وجود این قطعه برای نشانه دادن دقیق مقدار سرعت در کیلومتر شمار ضروری است.
کیلومتر شمار چیست و چگونه کار می‌کند؟
قبل از آنکه درباره دنده کیلومتر صحبت کنیم، بهتر است با کیلومتر شمار آشنا شویم. زیرا دنده کیلومتر درون این قطعه قرار داده شده و توسط آن به شما نمایش داده می‌شود. کیلومتر شمار خودرو قطعه‌ای است که در بخش داشبورد جلو نصب شده و مقدار مسافت پیموده شده را اندازه گیری می‌کند. اگر نگاهی به آن بیاندازید. در اغلب خودروهای قدیمی‌دو خط شمارنده بر روی آن وجود دارد. یکی از آن‌ها مقدار مسافت پیموده شده و دیگر مسافت روزانه را نشان می‌دهد. علاوه بر آن مقدار سرعت لحظه‌ای نیز در این قسمت نشان داده می‌شود. کیلومتر شمارها در دو نوع آنالوگ و دیجیتال وجود دارند که با گذشت زمان نسخه آنالوگی کمتر مورد استفاده قرار میگیرد .
کیلومتر شمار چگونه کار می‌کند؟
چرخ‌ها به عنوان معیار دقیق برای تعیین مسافت عمل می‌کنند. درواقع در هر چرخش تایر، دور سنج مقدار محیط آن محاسبه شده و راننده اعلام می‌کند. البته نه به این سادگی! بلکه در کنار یکی از چرخ دنده‌های گیربکس، پیکاپ مغناطیسی وجود دارد. این پیکاپ مقدار جریان الکتریکی را منتقل کرده و سپس سیگنال‌ها را به سمت ECU ارسال می‌کند (ECU، کامپیوتر مرکزی خودرو است) . این اطلاعات برای استپر موتور به ولتاژ تبدیل شده و به صورت عددی نیز در بخش کیلومتر شمار خودرو نمایش داده می‌شوند. وجود قطعاتی ماننده دنده کیلومتر و انواع سنسورها سبب شده تا این اطلاعات به صورت دقیق تر نمایش داده شوند.
عیب یابی کیلومتر شمار خودرو
در عیب یابی کیلومتر شمار خودرو عجله نکنید. بهتر است که گام به گام با مراحل زیر پیش رفته و هریک از آن‌ها را مورد بررسی قرار دهید.
در ابتدا سوکت‌ها را بررسی کرده و سپس تمیز کنید.اگر مشکل رفع نشد، احتمالا سنسور‌ها خراب شده اند. در این شرایط باید نسبت به تعویض آن اقدام کنید. در صورت عدم رفع آن، نوبت به بررسی چرخ دنده‌ها و سیم کشی خودرو می‌رسد. در این مرحله آن‌ها را نیز مورد بررسی قرار دهید. اگر خودروی شما نشتی آب یا روغن دارد، نسبت به رفع آن اقدام کنید. نشتی مایعات رفته رفته بر سوکت‌های سنسور تاثیر گذاشته و موجب خرابی و پوسیدگی آن‌ها می‌گردد. اگر نتوانستید قطعه خراب را تشخیص دهید، یک سنسور جدید را به سوکت سنسور کیلومتر وصل کرده و سپس اقدام به روشن کردن خودرو و چرخاندن چرخ دنده سنسور کنید. در این هنگام دو حالت پیش می‌آید. اگر کیلومتر خودرو شروع به کار کردن کند، نشان از خرابی سنسور بوده و باید تعویض گردد. در غیر اینصورت نسبت به بررسی سیم کشی خودرو باید اقدام کنید. اگر بعد از قرار دادن سنسور متوجه کار نکردن کیلومتر شمار یا به عبارتی شلاق زدن عقربه‌های آن شدید، یعنی چرخ دنده‌های گیربکس با مشکل روبه رو شده و نیاز به بررسی دارد.
عوامل تاثیرگذار بر خرابی کیلومتر شمار
کیلومتر شمار مانند یک صفحه نمایش، اطلاعات دریافتی را به راننده نشان می‌دهد. هنگامی‌که یکی از قطعات آن خراب شده یا با مشکل روبه رو می‌شوند، عملکرد این سیستم نیز مختل می‌گردد. از سوی دیگر دنده کیلومتر برای نمایش اطلاعات خود از این قطعه کمک می‌گیرد. بنابراین در صورت خرابی کیلومتر شمار، عملا دنده کیلومتر نیز با مشکل روبه رو می‌گردد.
به همین دلیل در این بخش به چند مورد از عوامل تاثیر گذار بر خرابی کیلومترشمار نیز اشاره می‌کنیم.
1- فرسودگی و ایجاد مشکلات فنی : فرسودگی قطعات خودرو و سیم کشی‌های آن موجب خرابی سنسور و سوکت‌های آن می‌گردد.
2- خرابی سنسور سرعت : اگر به خاطر داشته باشید، در قسمت‌های فوق گفتیم که اطلاعات تایرها به سمت کامپیوتر مرکزی ارسال می‌شوند. ارسال این اطلاعات توسط سنسور سرعت انجام می‌گیرد. با خراب شدن این سنسور سرعت خودرو، سیستم کروز و تنظیم سوخت با مشکل جدید روبه رو می‌گردد. روشن شدن چراغ هشدار دور موتور در پشت آمپر نشان دهنده خرابی سنسور سرعت است.
3- خرابی کامپیوتر خودرو یا ECU : کامپیوتر مرکزی اطلاعات دریافتی از سنسور‌ها را پردازش کرده و دستورات لازم را ارائه می‌کند. در صورت خرابی این قطعه نه تنها کیلومتر شمار خودرو بلکه کل سیستم خودرو با مشکل جدی روبه رو می‌گردد.
نحوه تشخیص دستکاری کیلومترشمار خودرو
کیلومتر شمار خودرو، مقدار مسافت طی شده و کار کرد خودرو را نشان می‌دهد. اغلب افراد در هنگام خرید و فروش خودرو از آن به عنوان یک معیار استفاده می‌کنند. اما متاسفانه باید گفت که کیلومتر شمار خودرو قابل دستکاری و تغییر است . برخی سودجویان برای کمتر نشان دادن میزان کارکرد خودروی خود، مقدار آن را دستکاری کرده و کمتر می‌کنند. با این کار، کارکرد کمتر شده و قیمت آن افزایش می‌یابد.
برای تشخیص دستکاری کیلومترشمار می‌توانید پدال‌های گاز، کلاچ و ترمز را از نظر میزان ساییدگی بررسی کنید. قطعات و سیستم‌های خودرو را بررسی کرده و شیلنگ‌ها و بست‌های آن را به دقت مشاهده کنید. اطراف داشبورد را به خوبی نگاه کرده و پیچ‌ها افتاده یا خراش‌های آن را به خاطر داشته باشید. اگر در رانندگی ماهر هستید، توازن، شتاب گیری، ترمز و سیستم تعلیق آن را مورد بررسی قرار دهید. علاوه بر آن شما می‌توانید از راه حل‌های زیر به منظور بررسی و تشخیص دستکاری کیلومترشمار خودرو استفاده کنید.
· دیسک ترمز
هنگامی‌که کارکرد خودرو از 60 الی 70 کیلومتر فراتر می‌رود، لبه‌های دیسک ترمز شروع به نازک شدن کرده و تیز می‌شود. اگر بعد از مشاهده خودرو در صحت گفتار راننده شک کردید، دیسک ترمزهای خودرو را مورد بررسی قرار دهید. البته این روش در خودروهایی که کارکرد آن‌ها زیر 70 کیلومتر ادعا می‌شود، صدق کرده و اجرا می‌شود.
· تست دیاگ
در تست دیاگ اطلاعات کامپیوتر مرکزی مورد بررسی قرار می‌گیرد. در این روش مقدار کارکرد خودرو نمایش داده می‌شود. متاسفانه تست دیاگ نیز قابل دستکاری بوده و زیاد قابل اعتماد نیست.
· رادیاتور خودرو
در هر 150 هزار کیلومتر رادیاتور خودرو باید تعویض شود. اگر در هنگام خرید مقدار کارکرد خودرو برایتان شک برانگیز بود، کاپوت ماشین را باز کرده و رادیاتور را بررسی کنید. ظاهر تمیز و تازه رادیاتور، بر این شک دامن زده و شانس آن را بیشتر می‌کند. البته احتمال تعویض رادیاتور در حوادثی از قبیل تصادف خودرو از جلو نیز وجود دارد .
· دفترچه ثبت نمایندگی
اگر برای سرویس‌های دوره‌ای یا تعمیرات به مراکز معتبر نمایندگی‌های خودرو مراجعه کنند، همه اطلاعات خودرو اعم از میزان کارکرد و شرایط دیگر آن در دفترچه‌های نمایندگی یادداشت می‌شود. مراجعه به آن‌ها می‌تواند شما را بیشتر راهنمایی و هدایت کند.
دنده کیلومتر چیست و کجا نصب می‌شود؟
اطلاعات دقیق کیلومتر شمار، سبب رانندگی با اطمینان می‌گردد. با نگاه به آن متوجه می‌شوند که چه موقع سرعت خود را کاهش دهند یا چه موقع آن را افزایش دهند. دنده کیلومتر قطعه‌ای است که سرعت خود را در بخش کیلومتر شمار نمایش می‌دهد. دنده کیلومتر بر روی خروجی گیربکس و در کیلومتر خودرو نصب می‌شود. این قطعه سرعت دقیق خودرو را اندازه گیری می‌کند. سپس سنسور سرعت اطلاعات را دریافت کرده و به کامپیوتر مرکزی اعلام می‌کند. با نصب دنده کیلومتر ایمنی خودروها افزایش یافته و رانندگان با آرامش خاطر بیشتری حرکت می‌کنند. خرابی آن می‌توانید محاسبات آن‌ها را با مشکل روبه رو کند.
بررسی سیستم دنده کیلومتر
در اغلب خودروها سیستم کیلومتر قرار دارد. این سیستم خود شامل چند بخش زیر می‌گردد.
1- دنده: دنده کیلومتر نیز به عنوان یک واسط بین گیربکس و پینیون، وظیفه اندازه گیری سرعت چرخش چرخ دنده گیربکس را بر عهده داشته و مقدار به دست آورده را به قسمت کامپیوتر مرکزی ارسال می‌کند.
2- پنیون :پنیون قطعه‌ای است که بین چرخ دنده کیلومتر و سنسور سرعت ارتباط برقرار می‌کند.
3- سنسور کیلومتر: سنسور سرعت یا سرعت کیلومتر نیز قطعه دیگری است که بر روی شافت گیربکس، میل لنگ، جعبه دنده، درون مجموعه دیفرانسیل عقب قرار داده شده و مسئول جمع آوری اطلاعات مربوط به سرعت است.
نشانه‌ها و علائم خرابی دنده کیلومتر
در مطالب فوق به عیب یابی کیلومتر شمار خودرو اشاره کردیم و روشن شدن چراغ هشدار دور موتور را نشانه خرابی سنسور سرعت یا کیلومتر معرفی کردیم.
در ادامه به چند مورد از نشانه‌های خرابی دنده کیلومتر که توسط رانندگان قابل تشخیص است اشاره می‌کنیم.
1- در هنگام رانندگی، تصمیم به کم کردن سرعت می‌گیرید، اما ناگهان خودرو خاموش شده یا تمایل به خاموش شدن دارد.
2- در یک مسیر سربالایی به اصلاح خودرو ریپ می‌زند.
3- هنگامی‌که خودرو در دنده 2 قرار دارد، کله می‌کند.
4- عقربه‌های کیلومتر شمار درجا زده یا به عبارتی شلاق می‌زنند.
5- موتور خودرو در سرعت‌های بالا بد کار کرده و با افزایش دور موتور این مشکل بیشتر می‌شود.
بروز هر یک از نشانه‌های فوق احتمالا خرابی دنده کیلومتر را هشدار می‌دهند. در چنین شرایطی در اسرع وقت نسبت به برسی و یا تعویض آن اقدام کنید. زیرا عدم اطلاع از سرعت دقیق خودرو، رانندگی را ناامن می‌کند.
معرفی بهترین نوع دنده کیلومتر
همیشه خرید قطعات باکیفیت رضایت افراد را به دنبال داشته است. اغلب افراد به دنبال لوازم با کیفیت بوده و علارقم گران بودن، آن‌ها را انتخاب می‌کنند. فرقی نمی‌کند که در چه زمینه‌ای باشد. وسایل منزل، خوراک، پوشاک یا حتی لوازم خودرو.
خرید لوازم خودرو مانند سایر لوازم حساس، کمی‌سخت و دشوار است. در بازارهای خودرو انواع قطعات همسان و هم شکل با قیمت‌های متفاوت وجود دارند. به گونه‌ای که حتی اگر این دو را در کنار یکدیگر قرار دهید، به سختی متوجه نوع اصلی آن خواهید شد. البته اجناس با کیفیت، نشانه‌هایی چون رنگ، پوست و بوی آن‌ها می‌تواند به شما کمک کند.
اما اگر کسی قدرت تشخیص آن‌ها را نداشته باشد چه؟ چگونه می‌تواند این کار را انجام دهد؟
کیفیت و برند دو معیار اصلی در خرید بوده و رابطه مستقیم با یکدیگر دارند. با رعایت و استفاده از این دو می‌توانید بهترین نوع دنده کیلومتر را خریداری کنید.
اجناس برند احساس امنیت و اعتماد را در شما روشن ایجاد می‌کنند. از طرفی این اجناس در سطح بازار شناخته بوده و توسط افراد زیادی خریداری شده است. بنابراین امتحان خود را پس داده و قابل اعتماد است.
از سوی دیگر قیمت این قطعات به اندازه معقول بوده و بیش از اندازه کم یا زیاد نیست. بنابراین جای هیچگونه شبه‌ای را نمی‌گذارد. شاید پرداخت این مقدار برای برخی افراد سخت باشد. با این وجود نیز بهتر است این کالا را انتخاب کند. زیرا طول عمر قطعات تقلبی ارزان، کم بوده و بعد از مدت کوتاهی مجددا مجبور به خرید آن خواهید شد.

شرکت سهامی عام ایرکا پارت صنعت(کاربراتور ایران پیشین)شرکت ایرکا پارت صنعت (کابراتورایران پیشین) بعنوان بازوی تولیدی گروه ایرکا، در سال ۱۳۶۰ تأسیس شده و محصولات کاربراتور، واترپمپ، اویل پمپ، اویل ماژول، دریچه ی هوا، مانیفولد هوا و سایر قطعات موتوری را برای صنعت خودروی ایران تولید می نماید. این شرکت یکی از قدیمی ترین قطعه سازان ایران می باشد.شرکت سهامی خاص ایرکا پارت پویا(مهر اسپند پویای پیشین)محصولات ایرکا پارت صنعتگروه شرکت های ایرکا، محصولات متعددی را به مشتریان خود شامل خودرو سازان و بازار یدکی ارائه می کند. محصولات ارائه شده به خودرو سازان توسط شرکت ایرکا پارت صنعت با استفاده از ماشین آلات و تجهیزات مدرن و بسیار دقیق و با دانش فنی دریافت شده از شرکت های معتبری مانند پیربورگ فرانسه (برای دریچه های هوا، واتر پمپ و اویل پمپ L90) و سامسونگ کلایمت کنترل کره ی جنوبی (برای اویل ماژول) تولید می شوند. توزیع این دسته محصولات در بازار یدکی توسط شرکت ایرکا پارت پویا انجام می شود.سایر محصولات ارائه شده به بازار یدکی توسط شرکت ایرکا پارت پویا، همگی ساخت سازندگان بسیار معتبر هستند. شرکت سهامی خاص ایرکا پارت پویا (مهر اسپند پویا ی پیشین) بعنوان بازوی بازرگانی گروه ایرکا، در سال ۱۳۸۵ با ماموریت توسعه ی فعالیتهای بازرگانی گروه تاسیس شد. این شرکت با بهره گیری از نیروهای کارامد، آموزش دیده، پرانگیزه و خلاق بهمراه مهارتها و تجربیات مدیریت در امور بازرگانی، توانسته است سهم خود را در بازار قطعات یدکی خودروهای شرکتهای ایران خودرو، سایپا و رنوپارس افزایش دهد. شرکت برای توسعه ی شبکه ی توزیع خود، در سال ۱۳۸۸ فروشگاه و نمایشگاه مرکزی خود را در خیابان اکباتان تهران افتتاح نمود.ایرکا پارت پویا دارای گواهینامه و تاییدیه های کیفیت ISO 9001, ISO 10002 وISO 10004 از موسسه IMQایتالیا می باشد .